حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2159
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
مقدونى بودهاند ، در مصر چه مقصودى را تعقيب ميكردند ، باوجود تحقيقات زياد و آثارى ، كه از كاغذهاى حصيرى و غيره بدست آمده ، روشن نيست و از محقّقينى ، كه راجع بتاريخ اين دورهء مصر تتبّعات كردهاند ، چنان كه ژوگه « 1 » گويد ، در اين باب دو عقيدهء مختلف اظهار شده است : ويل كن « 2 » داراى اين عقيده است ، كه مقصود بطالسه از استيلاى بر مصر اين بود ، كه تا بتوانند ثروت زيادى از اين مملكت بيرون بكشند و بوسيله اين اندوختهها بحريه و قشونى نيرومند ترتيب داده در سياست بينالمللى درياى مغرب ( مديترانه ) اهميّت يابند بنابراين مصر از نظر بطالسه فقط منبع عايدات آنها مىباشد و مقصود بطلميوسهاى مصر بكلّى خارج از مصر است . موافق اين عقيده حكومت بطالسه بر مصر وسيله است و جهانگيرى در خارج مصر مقصود . محقّق ديگر روستوت زف « 3 » عقيدهء ديگر دارد . او ميگويد : مقصود بطالسه يا لاگيدها اين بود ، كه از مصر دولتى قوى و با ثروت تشكيل دهند ، تا بتوانند در مقابل حملاتى ، كه از خارج ميشد ، مقاومت كنند . بنابراين عقيده نيرومندى و ثروت مصر مقصود بود ، جنگهاى دفاعى وسيله تحصيل اين نيرومندى و ثروت . در مقابل اين دو عقيده متباين نيز عقيدهاى اظهار شده ، كه بطالسه اولى خيلى جاهطلب بودند و ميخواستند مانند اسكندر تمامى عالم آن روزى را در تحت اقتدارشان درآورند « 4 » . بهرحال ، يعنى بيرون كشيدن ثروت مملكت و ريختن آن را بصندوقهاى ماليّه و خزانه دولت بطالسه چه مقصود بدانيم و چه وسيله ، اين موضوع محرز است ، كه مصر هميشه ثروتمند بوده و حتّى در زمان انحطاط و ضعف دولت بطالسه ، يعنى در زمانى ، كه بطلميوسها تمامى مستملكات خارج از مصرشان را گم كرده بودند ، عايدات آنها بقول سيسرن « 5 » ( سترابون ، كتاب 17 ) به دوازده
--> ( 1 ) - P . Jouguet . L'imperialisme Macedonien et l'hellenisation de l'Orient , Paris 1926 . - P . 281 . ( 2 ) - U . Wilcken . ( 3 ) - M . Rostotzeff . ( 4 ) - Kornemann L VII 1916 . p . 229 . ( 5 ) - Ciceron .